Beogradizacija srpskog fudbala: Kako dominacija večitih marginalizuje klubove iz unutrašnjosti
Finansijski i medijski monopol Crvene zvezde i Partizana pretvorio je domaću ligu u dvopartijski sistem u kojem su klubovi iz regionalnih centara, poput Niša, Novog Sada i Kragujevca, svedeni na status večitih statista. Dok se u dva beogradska kluba slivaju milioni evra kroz državne sponzorske ugovore, garantovane prihode od TV prava i redovne UEFA premije, provincijski klubovi preživljavaju na ivici egzistencije sa budžetima koji su često manji od godišnje plate jednog inostranog pojačanja u Beogradu. Ova ekonomska provalija direktno uzrokuje "fudbalski kolonijalizam", u kojem klubovi iz unutrašnjosti ne mogu da zadrže svoje najbolje mlade igrače, već su primorani da ih prodaju večitima za minimalne iznose kako bi pokrili osnovne troškove i izbegli stečaj.
Situaciju dodatno pogoršava potpuna medijska centralizacija, jer sportske vesti i televizijski programi funkcionišu kao interni servisi beogradskih klubova, ignorišući uspehe i probleme u ostatku Srbije. Zbog te nevidljivosti, lokalni klubovi ne mogu da privuku jake privatne sponzore, a njihove utakmice se retko prenose u udarnim terminima. Krajnji ishod ovog monopola jeste uništavanje lokalnog identiteta. Svesni da njihovi timovi nemaju nikakvu šansu za titulu, bez obzira na kvalitet igre, navijači u regionalnim centrima masovno gube interesovanje, stadioni ostaju prazni, a deca odrastaju navijajući za beogradske večite rivale sa ekrana, umesto za klub iz svog grada.
Rešenje ovog problema zahteva korenitu reformu i decentralizaciju, koje se mogu sprovesti kroz četiri ključna koraka. Prvo, neophodno je uvesti pravedniji model raspodele novca od TV prava, po uzoru na Poljsku ili Rumuniju, gde bi se veći procenat sredstava delio podjednako svim klubovima ili na osnovu plasmana, umesto da većina ide najpopularnijima. Drugo, država mora da kreira sistem poreskih olakšica za privatne investitore koji ulažu u sportske kolektive van Beograda, čime bi se stimulisao lokalni biznis da finansira klubove. Treće, Fudbalski savez Srbije mora da uvede finansijske i administrativne restrikcije na prerane transfere maloletnih igrača u domaće klubove, čime bi se regionalni centri zaštitili od gubitka talenata i omogućilo im se da zarade punu tržišnu cenu direktno od prodaje u inostranstvo. Na kraju, javni medijski servis i televizije sa nacionalnom frekvencijom moraju zakonski da obezbede ravnopravan medijski prostor i prenose mečeva iz unutrašnjosti, jer bez vidljivosti na ekranima lokalni klubovi ne mogu da privuku publiku na stadione niti komercijalne sponzore.
